BDU-da dissertasiya müdafiəsi baş tutub
4 dekabr 2024-cü ildə Azərbaycan Recpublikası Təhsil Nazirliyinin Fizika İnstitutunun Kvant İnformatikası laboratoriyasının elmi işçisi Məmmədova Aygün Məmməd qızının BDU-nun nəzdində fəaliyyət göstərən ED 2.19 Dissertasiya Şurasında 2212.01 – “Nəzəri fizika” ixtisasında fizika üzrə “Koordinatdan asılı kütləyə malik kvant sistemlərinin dəqiq həll olunan ossilyator tip konfaynment modellərinin müqayisəli tədqiqi” mövzusunda fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün təqdim etdiyi dissertasiya işinin müdafiəsi keçirilib. Dissertasiya Şurasının sədri AMEA-nın müxbir üzvi, professor Aydın Kazımzadə iclası açıq elan edərək 20 nəfər Şura üzvündən 17 nəfərin iştirak etdiyinə görə Dissertasiya Şurasının iclasının səlahiyyətli olduğunu bildirdi. Dissertasiya Şurasının elmi katibi f.ü.f.d. Şəhla Hacıyeva Şuraya daxil olmuş sənədlərlə iştirakçıları tanış etdi.
Aygün Məmmədova dissertasiya işinin aktuallığı, məqsədi, tədqiqat metodları, əsas elmi nəticələri haqqında iclas iştirakçılarına məlumat verdi. O, bildirdi ki, koordinatdan asılı kütlə formalizmi çərçivəsində müxtəlif kinetik enerji operatorları ilə ifadə olunan Şredinger tənliyi harmonik ossilyatorvari sonsuz və sonlu dərin kvant çuxurları modelləri üçün dəqiq həll edilərək, qeyri-xətti enerji spektrinin və Gegenbauer, Yakobi və psevdo-Yakobi çoxhədliləri ilə ifadə olunan stasionar halların dalğa funksiyasının aşkar şəkilləri tapılıb. Ju-Kroemer kinetik enerji operatoru ilə ifadə olunan Şredinger tənliyinin harmonik ossilyatorvari sonsuz dərin kvant çuxurları modeli üçün dəqiq həll edilərək tapılan qeyri-xətti enerji spektrinin gətirilən tezliyinin də konfaynment parametrindən asılı olduğu və bu parametr sıfra yaxınlaşarkən kəskin olaraq yüksəldiyi müşahidə edilmişdir. Qora-Uilyams və Qaliley invariantlığına tabe olan kinetik enerji operatoru ilə ifadə olunan Şredinger tənliyi harmonik ossilyatorvari sonsuz dərin kvant çuxuru üçün həm xarici qravitasiya sahəsinin təsiri altında, həm də bu cür təsirin olmadığı halda dəqiq həll edilərək, həm qeyri-xətti enerji spektrinin, həm də Gegenbauer və Yakobi çoxhədliləri ifadə olunan stasionar halların dalğa funksiyalarının aşkar şəkilləri tapılmışdır. Yakobi və Ermit çoxhədliləri arasında birbaşa əlaqənin mövcudluğunu göstərən yeni limit münasibəti tapılmış və bu münasibətin doğruluğu riyazi olaraq isbat edilmişdir.
Rəsmi opponentlər Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti Fizika kafedrasının professoru, fizika üzrə elmləri doktoru Mirteymur Mirabutalıbov, Bakı Dövlət Universitetinin Fizika problemləri Elmi-Tədqiqat İnstitutunun “Nəzəri fizika” şöbəsinin müdiri, fizika-riyaziyyat elmləri namizədi, dosent Şahin Ağayev, Azərbaycan Respublikası Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin Milli Aerokosmik Agentliyi Təbii Ehtiyatların Kosmik Tədqiqi İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, fizika-riyasiyyat elmləri namizədi Nərminə Əliyeva dissertasiya işinin mövzusunun aktuallığı, aparılmış tədqiqatların praktik əhəmiyyəti, alınmış nəticələrin dürüstlüyü haqqında müsbət rəylərini, irad və təkliflərini səsləndirdilər. İddiaçı rəsmi opponentlərin iradlarına münasibət bildirdi və iclas iştirakçılarının suallarını cavablandırdı. Sonra Şura üzvləri professor Niftalı Qocayev və professor Əli Hüseynov, Nəzəri fizika kafedrasının müdiri Məmməd Rəcəbov, dissertasiya işinin elmi məsləhətçisi professor Eldar Məsimov iddiaçı və dissertasiya işi barədə öz müsbət fikirlərini söylədilər.
Dissertasiya Şurasının üzvlərinin elektron gizli səsverməsi keçirildi və Şura üzvləri Aygün Məmmədovanın fizika üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almağa layiq olduğuna dair yekdilliklə səs verdilər. Gizli səsvermənin nəticələri əsasında BDU-nun nəzdindəki ED 2.19 Dissertasiya Şurası Aygün Məmməd qızı Məmmədovaya 2212.01 - “Nəzəri fizika” ixtisası üzrə fizika üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi diplomunun verilməsi üçün Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının qarşısında vəsatət qaldırdı.
Təbrik edirik!